بمناسبت ۱۱ اکتبر روز جهانی دختر بچهها
بر اساس گزارش «سازمان عدالت برای ایران » در سال گذشته،
نزدیک به ۴۰ هزار ازدواج زیر ۱۸ سال در ایران ثبت شده است
از سال ۲۰۱۱ مجمع عمومی سازمان ملل تصمیم گرفت که روزی را جدا از روز جهانی کودک به مناسبت روز جهانی دختربچهها نام گذاری کند. این تصمیم به این دلیل اتخاذ شد که کارشناسان حقوق کودک به این نتیجه رسیده بودند که کودکان دختر مشکلاتی خاص خود دارند که جدا از مشکلاتی است که پسران به آن مبتلا هستند، به همین دلیل لازم است که روزی به طور جداگانه برای آنان در نظر گرفته شود.
۱۱ اکتبر (۱۹ مهر) به عنوان روز جهانی دختر بچهها نامگذاری شد و یکی از عمده مسائلی که اکثر کشورهای جهان بر سر آن توافق کردند، مبارزه با ازدواج زودهنگام دختربچهها بود. البته اکثر کشورهای اسلامی از جمله ایران با ممنوعیت ازدواج زودهنگام دختران به دلیل مغایرت با قوانین شرعی مخالف هستند. طبق قوانین ایران سن ازدواج برای دختران ۱۳ سال و برای پسران ۱۵ سال است ولی پدر یا ولی قهری میتواند فرزند زیر ۱۳ سالش را با اجازه دادگاه به عقد کسی دربیاورد. سازمان عدالت برای ایران، به مناست روز جهانی دختربچهها گزارشی منتشر کرده از آمار ازدواجهای ثبتشده زیر ۱۸ سال در ایران. بر اساس این گزارش که از آمار رسمی داخل ایران گرفته شده، تنها در سال گذشته، مجموعا ۳۹ هزار و ۸۳۱ دختر کمتر از ۱۸ سال در کل ایران ازدواج کردهاند. از این میان ۲۹ هزار و ۸۲۷ دختر، بین ۱۰ تا ۱۴ سال و ۱۵۳۷ دختر زیر ۱۰ سال بودهاند. در میان استانهای ایران، اردبیل بالاترین آمار ازدواج دختران زیر ۱۰ سال را در سال ۱۳۹۰ دارد. در همان سال خراسان رضوی رکورددار ازدواج دختران ۱۰ تا ۱۹ ساله است. پایینترین آمار ازدواج دختران زیر ۱۰ سال نیز مربوط به استان آذربایجان غربی است. استان مازندران کمترین تعداد ازدواج بین ۱۰ تا ۱۴ سال و آذربایجان شرقی کمترین تعداد ازدواج ۱۵ تا ۱۹ ساله را دارد. شادی صدر، یکی از مسئولان سازمان عدالت برای ایران درباره اجازه ازدواج به کودکان کمتر از ۱۳ سال از سوی دادگاه به دویچهوله میگوید: «پیش فرض همه کسانی که روی حقوق کودک کار کردهاند و یا بههرحال به یک اصول اخلاقی اعتقاد دارند، این است که دادگاهها اجازهی این کار را نخواهند داد. اما متأسفانه آمارهای این تحقیق چیز دیگری را ثابت میکند و آن این است که هزاران کودک زیر سن ۱۳ سال و حتی زیر سن ۱۰ سال هر سال با اجازهی دادگاهها در ایران ازدواج میکنند».
سازمان عدالت برای ایران در گزارش خود از مسئولان جمهوری اسلامی خواسته تا قوانین مربوط به ازدواج کودکان را به طور کل ملغا کنند. این در حالی است که این نوع ازدواج در برخی مناطق ایران ریشه در فرهنگ و سنت آن منطقه دارد. با این حال شادی صدر معتقد است با لغو قوانین بهتر میشود جلوی این ازدواجها را گرفت.
به عقیده او تا وقتی قانون اجازه چنین ازدواجهایی را میدهد، کار فرهنگی در این مورد بیثمر خواهد بود. او میگوید: «اگر قانون، ازدواج کودکان را ممنوع کند، آن وقت است که فعالان حوزههای مختلف، فعالان کودک، حقوق بشر و حوزهی زنان، ابزار کافی دارند برای اینکه بتوانند به شهرها و روستاها و جوامعی که ازدواج کودکان بهعنوان یک سنت مرسوم است بروند و بگویند که این کار غلط است. یعنی وقتی که قانون میگوید یک کاری غلط است، توجیه کردن اینکه این کار غلط است آسانتر است. ولی وقتی قانون میگوید که این کار درست است، شما نمیتوانید از مردم بخواهید کاری را نکنند که قانون میگوید درست است. یعنی اساساً شما پشتوانهای ندارید برای اینکه بگویید ازدواج کودکان غلط است، وقتی قانون کشور خودتان این اجازه را میدهد». این حقوقدان تاکید میکند که در حال حاضر هیچ کس نمیتواند از قاضی به دلیل صدور اجازه ازدواج یک دختر هفت ساله شکایت کند چرا که کار او کاملاً قانونی است. در حالی که به گفته او اگر این امر ممنوع شود، نه تنها مقامات قضایی و قانونی که درگیر هستند، مثل سردفتر، بلکه اعضای خانواده که بچهها را به ازدواج کردن اجبار میکنند هم باید پاسخگو باشند و نمیتوانند از مسئولیتشان در نابود کردن زندگی یک کودک فرار کنند. پیوستن به کنوانسیونهای بینالمللی؛ راه حلی مفید یکی دیگر از خواستههایی که در گزارش سازمان عدالت برای ایران مطرح شده، پیوستن ایران به کنوانسیونهایی است که مانع وقوع ازدواجهای زودهنگام هستند؛ مثل کنوانسیون رفع همه گونه اشکال تبعیض علیه زنان و کنوانسیون رضایت در ازدواج، حداقل سن ازدواج و ثبت ازدواج. این خواسته در حالی مطرح شده که ایران اکثر کنوانسیونهای بینالمللی را با “حق تحفظ” امضا میکند؛ حقی که به ایران اجازه میدهد مفادی از کنوانسیون را که مغایر با قوانین شرعی است، نادیده بگیرد. کنوانسیون حقوق کودک نیز با همین شرط از سوی ایران امضا شده است. دویچه وله 19 مهرماه
آخرین دیدگاهها