۱۴۰۵/۰۶/۲۳
براساس دادههای رسمی، شمار کودکان بازمانده از تحصیل در ایران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ به حدود ۹۹۲ هزار نفر رسیده است؛ آماری که احتمالا همه کودکان محروم از آموزش را دربرنمیگیرد.
پیام ما گزارش داد از میان این کودکان، حدود ۱۹۲ هزار نفر در دوره ابتدایی، ۲۱۴ هزار نفر در متوسطه اول و ۵۸۶ هزار نفر در متوسطه دوم از تحصیل بازماندهاند. فقر، اشتغال کودکان، ممانعت خانوادهها از تحصیل دختران، مشکلات یادگیری و دسترسینداشتن به مدرسه از عوامل اصلی بازماندگی از تحصیل عنوان شدهاند.
بااینحال، این آمار تنها کودکانی را شامل میشود که اطلاعات هویتی آنها در سامانههای رسمی ثبت شده، اما نامشان در فهرست دانشآموزان قرار ندارد. گروه دیگری از کودکان، اگرچه عملا از آموزش محروماند، در آمار رسمی بازماندگان از تحصیل دیده نمیشوند.
این وضعیت را میتوان «بازماندگی پنهان از تحصیل» نامید؛ اصطلاحی که در طبقهبندی رسمی آموزشوپرورش وجود ندارد، اما دو گروه مهم را دربرمیگیرد: کودکان فاقد مدارک هویتی یا اقامتی و کودکانی که در مدرسه ثبتنام شدهاند، اما سر کلاس حاضر نمیشوند.
کودکان ایرانی فاقد شناسنامه و کودکان مهاجری که مدارک هویتی یا اقامتی ندارند، ممکن است پیش از شناسایی بهعنوان بازمانده از تحصیل، اساسا از سامانههای آماری حذف شوند. احتمال نادیدهماندن این کودکان در مناطق مرزی، سکونتگاههای غیررسمی و محلههای مهاجرنشین بیشتر است.
اگرچه از سال ۱۳۹۴ ثبتنام کودکان مهاجر دارای مدرک و فاقد مدرک در مدارس ایران مجاز اعلام شد و از سال ۱۳۹۵ نیز صدور «برگه حمایت تحصیلی» آغاز شد، گزارشها از ادامه مشکلات این کودکان برای ورود به مدارس حکایت دارند.
گروه دیگری از بازماندگان پنهان، کودکانی هستند که نامشان در دفتر مدرسه و سامانههای آموزشوپرورش ثبت شده، اما در عمل به کلاس نمیروند. این کودکان ممکن است بهدلیل فقر، اجبار به کار، افت تحصیلی، مشکلات خانوادگی یا نبود حمایت آموزشی، بهتدریج از مدرسه فاصله بگیرند.
کودکی که ماهها در کلاس حاضر نشده، اما ثبتنامش همچنان معتبر است، در آمار پوشش تحصیلی «دانشآموز» محسوب میشود. به همین دلیل، نه در شمار ترکتحصیلکردگان قرار میگیرد و نه بهعنوان بازمانده از تحصیل شناسایی میشود.
براساس ماده شش قانون حمایت از اطفال و نوجوانان، وزارت کشور موظف به شناسایی کودکان ایرانی و غیرایرانی فاقد اسناد هویتی و معرفی آنها به نهادهای آموزشی و حمایتی است. وزارت آموزشوپرورش نیز باید موارد ثبتنامنکردن یا احتمال ترک تحصیل کودکان را به نهادهای مسئول گزارش کند.
در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۲ نیز شمار بازماندگان از تحصیل ۹۲۹ هزار و ۷۹۸ نفر اعلام شده بود. این رقم در سال تحصیلی بعد به حدود ۹۹۲ هزار نفر افزایش یافت، اما هنوز آمار جامع و یکپارچهای از سالهای تحصیلی اخیر منتشر نشده است. گزارشهای منتشرشده از دادههای مرکز آمار ایران نیز شمار بازماندگان را نزدیک به یک میلیون نفر اعلام کردهاند.
آخرین دیدگاهها