ایسنا ۳۱/۰۳/ ۱۴۰۵
بنیانگذار نخستین مرکز دائمی و بینالمللی«عروسکخانه برومند» از تعطیلی این مرکز خبر داد و گفت: مجموعهای که با هدف آشنایی کودکان با عروسکهای بومی، آیینهای نمایشی ایران و تقویت خلاقیت نسل جدید راهاندازی شده بود، به دلیل مشکلات اقتصادی و نبود حمایتهای لازم، ناچار به توقف فعالیت خود شد.
محمد برومند در گفتوگو با ایسنا، اظهار کرد: همین امروز در حال جمعآوری وسایل عروسکخانه هستیم. اینجا مرکزی بود که قرار بود کودکان به آن بیایند، خلاق شوند، با عروسکهای کهن ایرانی و آیینهای نمایشی و نیایشی آشنا شوند، اما به دلیل نبود حمایتها، مجبور شدیم فعالیت آن را متوقف کنیم. اکنون اطراف ما پر از کارتنهای خالی است و عروسکها برای انتقال به انبار ،بستهبندی میشوند.
وی افزود: وقتی این مجموعه تعطیل میشود، تنها یک عروسکخانه از بین نمیرود بلکه بخشی از فعالیتهای فرهنگی و هنری مرتبط با کودکان و نوجوانان نیز متوقف میشود. بسیاری از هنرمندانی که با این مجموعه همکاری داشتند تحت تأثیر این اتفاق قرار میگیرند و کودکانی که در اینجا خاطره داشتند، دیگر امکان تجربه مستقیم نمایش عروسکی و آشنایی با این هنر را نخواهند داشت.
این کارگردان تئاتر ادامه داد: ایده راهاندازی این مجموعه به تجربه فعالیت من در «خانه نمایش» بازمیگردد. در سال ۱۳۷۸ نخستین سالن خصوصی تئاتر مشهد را با نام خانه نمایش در پارک ملت تأسیس کردیم. در آن زمان اغلب سالنهای تئاتر مشهد دولتی بودند و زیر نظر اداره فرهنگ و ارشاد فعالیت میکردند و بخش عمده هزینههای تولید آثار نیز توسط دولت تأمین میشد.
برومند با اشاره به اینکه خانه نمایش هم یک مجموعه خصوصی بود و با محدودیتهای متعددی مواجه شد، یادآور شد: ما با وجود همه مشکلات، تلاش میکردیم اجرای نمایشها به صورت مستمر ادامه پیدا کند اما در نهایت به دلیل نبود حمایت و همکاری نهادهایی مانند شهرداری و اداره فرهنگ و ارشاد، این مجموعه در سال ۱۳۸۱ برای همیشه تعطیل شد. پس از آن حدود ۱۵ سال پیگیر ایجاد فضایی دائمی برای نگهداری و معرفی عروسکها بودم و بارها از طریق شهرداری، میراث فرهنگی و دیگر نهادهای مرتبط درخواست کردم مکانی برای این منظور در اختیار ما قرار دهند، اما این پیگیریها نتیجهای نداشت.
بنیانگذار عروسکخانه برومند ادامه داد: در نهایت با هزینه شخصی و همراهی اعضای گروه سیمرغ، این مجموعه را در منطقه قاسمآباد راهاندازی کردیم. هدف ما ایجاد فضایی بود که کودکان و خانوادهها بتوانند علاوه بر مشاهده عروسکها، نمایش عروسکی را نیز از نزدیک تجربه کنند.
برومند با تأکید بر اهمیت عروسک در فرهنگ ایرانی گفت: عروسکخانه برومند با الهام از تجربه موزه سیار عروسک و نمونههای مشابه در کشورهای مختلف شکل گرفت. تفاوت این مجموعه با بسیاری از موزهها در این بود که عروسکها صرفاً به نمایش گذاشته نمیشدند بلکه مخاطبان میتوانستند اجرای آنها را نیز ببینند و حتی در فرایند عروسکگردانی مشارکت داشته باشند.
وی افزود: نمونهی مشابه این عروسکخانه را نمیتوان در شهر دیگری پیدا کرد. حضور هنرمندان و فعالان حوزه عروسکسازی و نمایش عروسکی باعث شده بود علاقهمندان بتوانند به صورت عملی با تکنیکهای ساخت و اجرای عروسک آشنا شوند. مدارس و مهدکودکها به صورت مستمر به این مرکز مراجعه میکردند. برنامههای ما تلفیقی از قصه، بازی، نمایش عروسکی و تئاتر مشارکتی بود و تلاش میکردیم کودکان، خودشان بخشی از فرایند اجرا باشند و خلاقیتشان را در عمل تجربه کنند.
رهسپاری ۲۰۰ عروسک بومی و آیینی به انبار به جای آغوش امن و مهربان کودکان
برومند افزود: در عروسکخانه بیش از ۲۰۰ عروسک از ایران و کشورهای مختلف نگهداری میشد. عروسکهای آیینی، سنتی و نمایشی با تکنیکهای متنوع در اختیار کودکان قرار میگرفت و آنها میتوانستند شیوههای مختلف عروسکگردانی را تجربه کنند.
وی درباره نقش این مجموعه در معرفی میراث نمایشی کشور، گفت: هر یک از عروسکهای این مجموعه دارای پیشینه فرهنگی و تاریخی بودند. کودکان ضمن آشنایی با عروسکها، داستانها و افسانههای مرتبط با آنها را نیز از طریق اجرای نمایش فرا میگرفتند. عروسکهایی مانند «تکم»، «اسب چوبی»، «جیگیجیگی» و شخصیتهای برگرفته از افسانههایی همچون «سنگ صبور» بخشی از این برنامهها بودند.
این نویسنده و کارگردان پیشکسوت تئاتر مشهد با انتقاد از عدم حمایت لازم از مراکز فرهنگی، تصریح کرد: وظیفه نهادهای مسئول بود که از چنین مجموعههایی حمایت کنند. در تمام سالهایی که برای راهاندازی و حفظ این مرکز تلاش کردم، حمایت مؤثری از سوی دستگاههای مرتبط صورت نگرفت و همه بار مالی و اجرایی بر دوش بخش خصوصی بوده است.
برومند افزود: شرایط اقتصادی، جنگی، تعطیلی مدارس و مهدکودکها و مشکلات ارتباطی نیز در ادامه فعالیت مجموعه تأثیر منفی گذاشت. بخش عمده مخاطبان ما کودکان و نوجوانان بودند و طبیعی است که با کاهش امکان حضور آنها، ادامه فعالیت مرکز دشوارتر شود.
وی خاطرنشان کرد: پیش از این نیز برخی مجموعههای خصوصی فرهنگی و هنری در مشهد ناچار به تعطیلی شدهاند. اگر حمایت جدی از هنرمندان و مراکز فرهنگی صورت نگیرد، احتمال تکرار این اتفاق برای دیگر مجموعهها نیز وجود دارد. گروه سیمرغ نزدیک به سه دهه در حوزه نمایش عروسکی فعالیت کرده است و تعطیلی عروسکخانه، تنها به معنای بسته شدن یک مکان نیست، بلکه توقف بخشی از فعالیتهای هنرمندانی است که سالها برای حفظ و گسترش هنر نمایش عروسکی تلاش کردهاند. امیدواریم مسئولان اهمیت این حوزه را بیش از گذشته درک کنند و برای حفظ چنین ظرفیتهای فرهنگی چارهای بیندیشند.
نبود برنامهریزیهای منسجم فرهنگی، دلیل حال بد تئاتر ایران
این کارگردان تئاتر کودک و نوجوان با انتقاد از وضعیت تئاتر در سالهای اخیر تاکید کرد: واقعیت این است که حال تئاتر در ایران خوب نیست و این مسئله ریشه در نبود برنامهریزی منسجم فرهنگی طی دهههای گذشته دارد. در ۴۷ سال گذشته مدیران فرهنگی نتوانستهاند برنامهای مشخص برای رشد و توسعه تئاتر تدوین کنند. در نتیجه، تئاتر نیز مانند بسیاری از حوزههای دیگر تحت تأثیر مشکلات اقتصادی و اجتماعی قرار گرفته است. امروز هم هنرمندان تئاتر و هم مخاطبان آن با مشکلات معیشتی مواجه هستند و همین مسئله بر استقبال از آثار نمایشی تأثیر مستقیم گذاشته است.
برومند با اشاره به روند خصوصیسازی تئاتر در کشور، تاکید کرد: تا سالها بخش عمدهای از تئاتر ایران با حمایت مستقیم دولت اداره میشد. سالنها در اختیار هنرمندان قرار داشت و بسیاری از فعالان این عرصه در نهادهای فرهنگی مشغول به کار بودند. اما از اواخر دهه ۷۰ و بهویژه در دهه ۸۰ و ۹۰، حمایتهای دولتی بهتدریج کاهش یافت و حتی سالنهای دولتی نیز به گروههای نمایشی اجاره داده شدند.
وی افزود: در ایران هیچگاه اقتصاد تئاتر بهطور جدی مورد توجه قرار نگرفته است، در بسیاری از کشورهای دنیا فعالیتهای نمایشی در قالب کمپانیهای تئاتری سازماندهی میشود. این کمپانیها دارای سالن، نیروی انسانی ثابت و حمایتهای دولتی هستند اما در ایران نه چنین ساختاری شکل گرفته و نه حمایت مؤثری از گروههای نمایشی انجام شده است.
این هنرمند درباره وضعیت تئاتر کودک و نوجوان تصریح کرد: شرایط این حوزه حتی از تئاتر بزرگسال نیز دشوارتر است. امروز نهاد مشخص و اثرگذاری برای سیاستگذاری و حمایت از تئاتر کودک وجود ندارد. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان که زمانی نقش مهمی در الگوسازی و تولید آثار شاخص داشت، دیگر جایگاه گذشته را ندارد و فعالیتهای آن نیز با چالشهای جدی روبهرو شده است. به هرحال باید برای حل این مشکلات، اقدامی اساسی کرد.
آخرین دیدگاهها